Yeni İthalat Kotası Düzenlemesi Eski Siparişlerin Akıbeti
Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın Temu, Amazon, Aliexpress ve benzeri platformlara yönelik önlemler aldıklarını açıklamasının ardından, Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemelerle yurt dışı alışverişlerde önemli değişiklikler yapıldı. 21 Ağustos 2024 tarihinde yürürlüğe girecek olan bu yeni düzenleme ile yurt dışından Türkiye’ye gönderilen eşyalarda uygulanan gümrük vergisi muafiyet sınırı 150 Euro’dan 30 Euro’ya düşürüldü. Ayrıca, vergi oranlarında da artış yapılarak, Avrupa Birliği ülkelerinden gelen 30 Euro’yu aşan eşyalar için vergi oranı %20’den %30’a, diğer ülkelerden gelen eşyalar için ise %30’dan %60’a yükseltildi.
Bu düzenlemeler, posta veya hızlı kargo taşımacılığı yoluyla yapılan ithalat işlemlerini doğrudan etkileyecek. Ancak, bu kararın yürürlüğe girmesinden önce verilen siparişlerin nasıl ele alınacağı konusu belirsizliğini koruyor. Bu noktada akla gelen bazı kritik sorular şunlar:
- 20 Ağustos’tan önce verilen siparişler için hangi kurallar geçerli olacak?
- Sipariş tarihi mi, yoksa ürünün Türkiye’ye giriş tarihi mi esas alınacak?
- Mevcut düzenlemeler kapsamında hangi işlemler başlamış işlem sayılacak ve yeni düzenlemeden muaf tutulacak?
Bu sorular, hem tüketiciler hem de ithalatçılar için büyük önem taşıyor. Yasal belirsizlikler ve farklı yorumlar, bu süreçte çeşitli zorluklar yaratabilir. Bu yazıda, bu sorulara yanıt arayarak, yasal dayanakları ve uygulamada karşılaşılan benzer durumları ele alacağız. Aynı zamanda, bu tür belirsizlikler karşısında hangi adımların atılması gerektiğini de değerlendireceğiz.
1. Yasal Düzenlemelerin Genel Çerçevesi
İthalat kotasının düşürülmesi kararı, Türkiye’de yerli üreticiyi korumak ve dış ticaret dengesini sağlamak amacıyla alınmıştır. Posta veya hızlı kargo yoluyla gelen, ticari olmayan şahsi gönderilerdeki limitin 150 Euro’dan 30 Euro’ya çekilmesi, bu tür ithalatların sınırlanmasını hedeflemektedir. Bu düzenlemede, 30 Euro’ya kadar olan gönderilerde kilo sınırı 30 kg olarak belirlenmiş ve vergi oranları AB ülkeleri için %30, AB dışı ülkeler için %60 olarak uygulanmaya devam edecektir.
Kanun ve Tebliğler:
- 4458 Sayılı Gümrük Kanunu: Bu kanun, Türkiye’nin gümrük işlemlerini düzenleyen temel mevzuattır. İthalat kotası gibi düzenlemeler bu kanun çerçevesinde yürütülür.
- Posta ve Hızlı Kargo Yoluyla Taşınan Eşyanın Gümrük İşlemlerine İlişkin Tebliğ (Seri No: 1): Bu tebliğ, posta veya hızlı kargo yoluyla gelen eşyaların gümrük işlemlerini düzenler ve 01.05.2022 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
2. Başlamış İşlemler ve Uygulama Örnekleri
İthalat ve ihracat işlemlerinde “başlamış işlem” kavramı, yasal değişikliklerin yürürlüğe girmesinden önce başlatılmış olan işlemlerin nasıl ele alınacağını belirler. Örneğin, Posta ve Hızlı Kargo Yoluyla Taşınan Eşyanın Gümrük İşlemlerine İlişkin Tebliğ gibi düzenlemelerde, başlamış işlemler genellikle yürürlük tarihinden önce başlamış ve tamamlanmamış işlemler olarak kabul edilir. Bu durumlarda, yürürlüğe giren yeni kurallar, başlamış işlemlere uygulanmayabilir.
Örnek 1: El Aletleri, Mobilyalar ve Küçük Ev Eşyalarının Gümrük Vergisi Uygulaması
2015/8042 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, El Aletleri, Mobilyalar ve Küçük Ev Aletleri gibi ürünlerin ithalatında uygulanan ilave gümrük vergisi, 26/8/2015 tarihinden önce Türkiye’ye sevk edilmek üzere bir taşıma belgesi düzenlenerek yüklemesi yapılmış olan eşya için uygulanmamıştır.
Mevzuat Metni:
“Bu Kararın yayımı tarihinden önce yüklemesi yapılmış olan eşyanın, en geç bu Kararın yayımı tarihinden sonra bir ay içinde ithalatına ilişkin gümrük beyannamesinin tescil edilmesi halinde bu Karar hükümleri uygulanmaz.”
Örnek 2: Kedi ve Köpek Mamalarının İthalat ve Gümrük İşlemleri
Kırgızistan’dan hayvansal yan ürün ithalatına dair 26.12.2021 tarihli Genel Müdürlük Oluru, Kırgızistan’daki yetkili makamlardan yeterli bilgi alınamaması nedeniyle bu ülkeden yapılan köpek ürünleri ithalatını durdurmuştur. Ancak başlamış işlem niteliğinde olanlar bu kısıtlamadan muaf tutulmuştur.
Mevzuat Metni:
“Başlamış işlem niteliğinde olanlar hariç olmak üzere Ülkemize ithalatının yapılmaması kararı alınmıştır.”
3. Sipariş Tarihi ve Ülkeye Giriş Tarihi Arasında Karar Verme
21 Ağustos 2024 tarihinde yürürlüğe girecek olan ithalat kotası değişikliği, özellikle bu tarihten önce verilen siparişler için hangi tarihin esas alınacağı konusunda belirsizlik yaratmaktadır. Genel uygulamalara baktığımızda, birçok düzenlemede ülkeye giriş tarihi esas alınarak yeni kurallar uygulanır. Ancak bazı durumlarda, sipariş tarihi de dikkate alınabilir, bu da tüketicilerin ve ithalatçıların mağdur olmasını önlemek için yapılır.
Örneğin, El Aletleri ve Mobilyalar için getirilen ilave gümrük vergisi düzenlemelerinde, yüklemesi kararın yayım tarihinden önce yapılmış ve belirli bir süre içinde gümrük beyannamesi açılmış işlemler, bu vergiden muaf tutulmuştur. Benzer şekilde, Zeytinyağı ihracatındaki kısıtlamalar da belirli tarihlerde başlamış işlemler için geçerli olmamıştır.
4. Sonuç ve Öneriler
Yeni ithalat kotası düzenlemesi, birçok ithalatçı ve tüketici için önemli sonuçlar doğuracaktır. Yürürlüğe girmeden önce verilen siparişlerde, sipariş tarihi ile ülkeye giriş tarihi arasında hangi tarihin esas alınacağı konusunda belirsizlikler devam etmektedir. Bu tür durumlarda en doğru yaklaşım, gümrük idaresiyle doğrudan iletişime geçmek ve yasal danışmanlık almaktır.
Mevcut örnekler ve yasal düzenlemeler ışığında, yürürlüğe girmeden önce verilen siparişler için sipariş tarihi esas alınarak işlemlerin tamamlanması mümkündür. Ancak, her durumda gümrük yetkililerinin uygulamaları dikkate alınmalıdır. Başlamış işlemlerle ilgili olarak daha önce alınmış kararlar, bu konuda rehberlik edebilir ve bu tür durumlarda tüketicilerin haklarını koruyabilir.
İlgili Resmi Gazete; 4458 Sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar (Karar Sayısı: 8787)
Uzmanlarımız Tarafından Hazırlanan Bu Çalışmalarda Verilen Bilgilerden Dolayı Şirketimizin Yasal Sorumluluğu Bulunmamaktadır. Belirli Bir Konuya İlişkin Olarak İlgili Danışmana Başvurulması Tavsiye Edilmektedir.
